TİKAL(GUATEMALA)
'YAĞMUR ORMANLARINA GİZLENMİŞ UYGARLIK'
 |
| TİKAL |
Ülkenin kuzeyindeki Peten gölü
‘nün kuzeybatısındaki Tikal ulusal parkının tam kalbine taht kurmuş kent, her
biri güneş doğumu ve batımına göre ayarlanmış en büyük piramit tapınakları
barındırıyor…
M.Ö. 900-300 arasında küçük
bir köy iken sonrasında yapılan piramit ve tapınaklarla Maya'ların en büyük
kenti ve tören merkezi haline gelmiş(M.Ö. 300-M.S.100)… Daha da sonraları yani
M.S.400-800’lerde ise uygarlık doruk noktasına ulaşmış… İşte o dönem meşhur
hiyeroglif yazıları, karmaşık takvimleri gün ışığına çıkmış… Üstün sanatlarını
da boyalı mezarlarına ve anıtsal heykellerine yansıtmışlar… (Preklasik : M.Ö.500-M.S.325
Klasik dönem: M.S.325-925)
PETEN, FLORES VE TİKAL
YOLLARI:
 |
| Flores |
UYGARLIĞA GİRİŞ:
Girişte gerçek Maya rehber
tarafından karşılanılıyor ve önce yakındaki timsahlı göl ziyaret ediliyor. Sonra
da römorklu ciple on beş dakika ormanda yol alınıyor… İki bin çeşit bitki
örtüsü, üç yüz çeşit devasa ağaç (Sakız, Ramon, Maun, Sedir, Palmiye v.b.)'tan
oluşan orman yollarında çalkalanarak serinliyorsunuz… İnip ağaç köklerinden
oluşan patika yollarda yürüme başlıyor ve bu yarım saat boyunca size yüzlerce
çeşit kuştan bazılarının şarkıları eşlik ediyor… Tabii araya maymun ve başka
yırtıcıların da sesi karışıyor… Ormanın devasa gölgesinde dışardaki sıcağı
hissetmiyoruz bile… Veee sonunda kentin ilk duvarlarına ulaşıyoruz…
GÖRKEM VE HÜZÜN:
Bu nasıl iş yahu diyorsunuz… O
devirde bu taş oymacılığı, bu astronomik hesaplar ve bu mimari nasıl olur
diyorsunuz… Pes diyorsunuz… Ormanın bataklıkları, göletleri, karstik oluşumları
arasına üç bin binalık bir kent bu kadar mı kusursuz inşa edilir diyorsunuz…
Kırkbeşbin nüfusu barındırmış onaltı km2 alanın yanında batıda ve doğuda piramit tapınaklar, kuzeyde bir iç kaleyle çevrili, rampalarla erişilen geniş bir meydan var. Aralarında boyalı mezarların da olduğu onaltı tapınağın en büyüğüne en sonra gidiliyor… Nedeni tabii ki emsalsiz güneş batımını izlemek… Bu da o kadar yorgunluğun üzerine tuz-biber demek oluyor… Yanına vardığımızda kafamız ensemize yapışacak ki tamamını görebilelim.. Restorasyon çalışmaları dolayısıyla yapılmış yan merdivenler çıkışı epey kolaylaştırıyor olsa da güneşte insanın canı çıkıyor... Buna razıyız zira orijinal dik basamakların tadını öncekilerden biliyoruz Allaha şükür…
78 m. (yetmişsekizmetre)
yükseklikte ve 128 basamak olduğu söylenen (bizce daha fazla ya neyse..!)
tapınağın en tepesinin bir alt kademesinde olağanüstü yağmur ormanlarına ve
Maya görkemine tepeden şahit oluyorsunuz… Tuhaf bir hüzün kaplıyor... Neredeyse
onbir yüzyıl yaşamışlığı itinayla korumaya almış orman, akşam güneşinde
endişeli bir karanlığa hazırlanıyordu sanki… Belki de bu yaşamışlığı
timsahlar'dan otuzsekiz çeşit yılana, Armadillo, Rakun, Sincap'tan Puma ve
Jaguar'a kadar bütün yeni orman ailesine emanet ediyordu…
KISA KISA:
- Tikal, 1931 yılında ulusal bir anıt olarak kurulmuş, 1955'te ulusal park ilan edilmiş, 1979'da Unesco Dünya mirası listesine alınmış… 30 Ocak 1990'da ise Dünya Biyosfer rezervi ilan edilmiş…
- Zaman kavramını Venüs’e bakarak edinen Maya'ların dini törenlerle bezeli kültürleri rahipler tarafından yönetiliyordu…
- Kol dirseği ve kalça ile oynanan bir çeşit top oyununda topu duvardaki delikten geçirmek gerekiyor…
- Şaman geleneğine sahip Maya'lar için öteki dünya önemliydi… Öyle ki kutsal kentte yapılan spor karşılaşmalarında şampiyon takımın kaptanı gönüllü olarak kendini Tanrılara kurban eder böylece Tanrı katında makbul bir ölümsüz olacağına inanırmış…
- Maya dili kökeni M.Ö. 2500'lere dayanıyor… En az 26 boy ve lehçeleri var… Meksika'daki Toltek'lerle olan birleşimlerinden Itza'lar oluşmuş… Itza'lar MS 900-1200'lerde gelip Peten gölü çevresine yerleşmişler…
Attila ATASOY- Mayıs 2013
 |
| Tikal |
 |
| Tikal |
 |
| Flores'te.. |
 |
| Flores |
 |
| Tikal |
 |
| Tikal yolları |
 |
| Tikal yollarında.. |
 |
| Peten gölü |
.png)
