KÜBA

 KÜBA… Nostaljik ve Güncel…

1 Mayıs'tan..

1 Mayıs Kutlamaları

Küba (CUBA) halkının ona verdiği lâkabıyla CHE(yoldaş demek) Ernesto Guevara, Fidel-Raul Castro kardeşler ve çok öncesinde temelleri atan Jose Marti…

Bu üç destansı kahramanın inşa ettiği yeni Küba, artık eğitim ve sağlık hizmetlerinin en üst düzeyde ve bedava olduğu, yaş ortalaması 75’e çıkmış, okuma-yazma oranının %97 olduğu, ortak bilinç ve dayanışmanın mutlu kıldığı insanların renkahenk ülkesi olmuş…

1959 devriminden sonra, 70’lerde yapılan anayasa yenilikleriyle üretim ve turizm yatırımlarıyla her şeyi dozunda,1990 Rusya krizine rağmen kendine yeten bir ülke olmayı başarmış…

Tabii Çin’lilerin petrol yardımı ile İspanya, Kanada Hollanda gibi ülkelerle yaptıkları ticaret anlaşmalarının bunda büyük payı var…

11 milyonluk ülke, kuzeybatıdaki dünya doğa mirasına sahip Pinar Del Rio’dan en güneydeki Santiago’ya kadar doğanın ve kolonial mimarinin en güzel örneklerini sunuyor… Her bar-lokanta ya da Kafe’de African-İspanyol-yerli karışımı Kübalıların  sıcak dans ve müzikleriyle coşarken, bu coşkuya şeker kamışından yaptıkları ünlü içkileri Rom(mojito veya pinnacollada şeklinde)’lar eşlik ediyor…

Devrim öncesi Faşist general Batista yönetiminde Amerika’nın güdümünde yolsuzluk, kaçakçılık, fuhuş batağı haline getirilen ülke(..ki Hemingway bile kaçak içki için gelmişti), devrim sonrası ortak bilinç-inanç-sevgi-koordinasyon-çalışma ile inanılmazı başarmış… Ayartıcı dış yayınların olmamasının huzuruyla aza kanaat etmenin ve tüketim kurbanı olmamış lığın mutlu kıldığı sıcak, dost insanlar bu mucizeyi kanıtlıyor…

Devrim Anıtı-Havana

EN KUZEY’DEN EN GÜNEY’E…

PİNAR DEL RİO:

Pinar Del Rio'da...

Pinar Del Rio'ya giderken Kral Palmiyeleri...

Havana’nın kuzeybatısında Unesco dünya doğa mirası kabul edilmiş Vinales vadisine sahip bölge… Havana’dan Otobüsle 1,5-2 saatte gidiliyor… 160 milyon yıllık KARST(doğadan fışkıran kayalar) oluşumları ve içindeki mağaralarla ünlü… Bunlara  Mogote deniyor… Enaz 45-50m. yüksekliğindeki bu kayaların birinde ünlü Meksikalı ressam Diego Morales (ünlü Frida kahler’in eşi)’in öğrencisi tarafından yapılan ve evrim sürecini betimleyen devasa resmi bulunuyor… Yine devasa sığır ve Buffalolarıyla ünlü bölgede 21 çeşit endemik kuş yaşıyor…

HAVANA(LA HABANA):

Havana(La Habana)

Che ve Raul-Fidel Castro kardeşler lokantada...

Havana'da toplu taşıma...

Rom fabrikasında  cafe-bar

Rom fabrikasında müzik..

Havana sokakları

Devrim öncesi zamanlardan kalmış Amerikan arabaları, günümüzün araçları ve faytonlar bir renk cümbüşü yaratıyor. Rahat trafikte ikibuçuk milyonluk Havana’yı gezmek, eski ve yeni havana arasındaki körfezi deniz altı tüneliyle geçmek çok keyifli… Eski havana 1982de Unesco dünya mirası listesine alınmış…

Havana'da Oteller

Büyük otelleriyle göz dolduran kent, gündüz müze, kolonial mimari, puro ve rom fabrikaları gezilerinden yorulanları, gece, Tropicana ve Parisien şovları, Casa de la Musica, Havana, Salon Rojo gibi bar-kulüpleriyle ağırlıyor…

Havana Cafe-Bar-clup

…Veee en önemlisi de her yıl yapılan, milyonlarca kişinin en küçük bir olay çıkmadan yürüdüğü, dostluk ve barışın zirve yaptığı muhteşem 1 Mayıs İşçi Bayramına ev sahipliği yapması…

1 Mayıs'tan..

Bu seneki üç milyon kişi arasında hayatımın en mutlu günlerinden birini yaşadım…

Hayret  ettim, küçücük bir aksilik olmaksızın bu kadar dostluğu, sevgiyi, barışı, birlik ruhunu en derin dokularıma kadar hissettiren bu enerji nasıl olabilir diye… Ne kadar özlemişiz bu duyguyu diye  de çok hayıflandım doğrusu…

Havana'da ATATÜRK büstü

Eski Havana

Eski Başkanlık Sarayı Havana

HAVANA’DAN SANTİAGO’YA..:

Turistler için ayrı, yerliler için ayrı otobüsler tahsis edilmiş… Tuvaletli lüx turist otobüsleriyle asfalt yollardan en güneydeki en sıcak Santiago’ya adım adım konaklayarak gitmek hiç de zor olmuyor… Arada yağışlı sezon habercisi sağanaklar şenlendiriyor bizi… Tabii ani gelen sağanağın tıkadığı yolların alternatiflerini de öğreniyoruz böylece… Önce Che Guevara’nın ilk mücadelesini verdiği, anıt ve müzesinin de bulunduğu SANTA CLARA, daha sonra neoklasik yapılaşmanın karakteristiği ve şeker ticaretinin merkezi CİENFUEGOS, Los Ingenios vadisi ile birlikte Unesco dünya doğa ve kültür mirasına alınmış (1988) tütün şehri TRİNİDAT, milli parkıyla ünlü SANCTI  SPIRITUS, sığır yetiştiriciliği ve şeker kamışı ekimi ile ünlü yüzölçümü en büyük il CAMAGÜEY, bira fabrikaları ve rehabilitasyon merkezleri ile ünlü HOLGUİN (Maradona’nın kokain tedavisi olduğu yer), kasırgalarıyla ünlü nehir şehri BAYAMO, veee en güneydeki ikinci en büyük şehir, Afrika kölelerinin getirildiği ilk liman,1953’de genç avukat Fidel Castro’nun silahlı mücadeleye başladığı en sıcak (38 derece,%85 nem-Mayıs)  SANTİAGO DE CUBA…

SANTA CLARA:

Santa Clara'da CHE Anıtı

Bu defa Havana’dan güneydoğuya hareket ediyoruz… İlk durağımız, CHE’nin ilk savaşını verdiği, anıt ve müzesinin de bulunduğu Santa Clara... Asfalt düzgün yollarımız aniden gelen, yağışlı sezon habercisi sağanaklarla selleniyor… Bir köyde köprü altında tıkanan yolumuza alternatif yollar arayan ciddi şoförümüz maalesef bir saat dolaştıktan sonra aynı yere geliyor… Neyse ki  yol açılmış olduğundan kendimizi fazladan tur almış sayarak yola devam ediyoruz… Böylece mola dâhil üç saatte varılması gereken bölgeye 4 saatte varıyoruz…

Santa Clara, Che’nin 18 adamıyla ağır silahlarla donanmış General Batista’nın ordusunu 90 dakikalık bir baskınla yendiği kasaba… Tiyatrosu (Teatro La Caridad), Belediye binası,1748’de inşa edilmiş kilisesi görülmeye değer… CHE’nin Önünü kestiği trenin vagonları müze haline getirilmiş… Ayrıca heykeli ve dava arkadaşlarının destanı bir tepede anıtlaştırılmış... Hemen arkasında kamera alınmayan özel müzede Che’ye ait ne varsa sergileniyor… İlgimi çeken bir şey de onun iyi bir diş hekimi olması… Sergilenen diş hekimliği malzemeleri bunu kanıtlıyor…

Devrim Müzesinde Fidel ve Che...

CİENFUEGOS:

Santa Clara’dan  Meksika körfezine bakan kıyıdaki şeker ticaretinin merkezi Cienfuegos’a bir saat yol alıyoruz… Yollar sıklaşan muz, şeker kamışı bitkileriyle süsleniyor… Yolumuz bir ara, deniz kıyısına yumurtlayıp mağaradaki yuvalarına dönmekte olan yüzlerce kırmızı kral yengeci ile kesiliyor… Daha doğrusu kesilemiyor, zira çoğu yoldan hızla geçen araçların kurbanı oluyor… Biz onlarcasını kurtarmaya çalışsak da nafile… Her yıl bu acıklı sahnenin tekrarlandığı da söylenince üzüntümüzden ne yapacağımızı şaşırdık… Yola devamla neoklasik-kolonial mimarinin en güzel örneklerinin de bulunduğu, Küba’nın en önemli şeker ticaretinin limanı Cienfuegos’ta nefeslendik… Özellikle Tomas terry tiyatrosu ve Valle sarayı görülmeye değer…

Cienfuegos'ta Tomas Terry tiyatrosu

Eh artık Valle sarayında piyanist şarkıcı eşliğinde bahçede veya terasta denize karşı Mojito içebiliriz… Denizin incecik bir boğazdan içerilere yaptığı haliçler yapay göl sanrısı veriyor… Kıyılar da alabildiğine kumsallarla ılık denize çağırıyor… Biz de öyle yapıyor, bir saatlik yolculukla Trinidat’a ve haliç-deniz bileşenine yayılmış bir tatil köyüne yerleşiyoruz…

Havlulara dikkat!..: Buradaki tesislerde havuza ya da plaja geç saatte girmek, siz yokken havlularınızın toplanmasına, siz kaybetmiş gibi sizden tahsiline yol açıyor, hem de beş katı fiyatına... Küba’da sadece bu bölgede gördüğüm tek olumsuzluk bu… Mesai saati dışında yerel halk tarafından çalındığı söylenen havlular böylece konuklara ödetilmiş oluyor…

INGENIOS VADİSİ VE TRİNİDAT:

Los Ingenios Vadisi-Trinidat(Dünya Mirası)

Los Ingenios vadisinde Iznaga şeker kamışı çiftliği

Los Ingenios vadisinde
köle gözetleme kulesi..(45 metre)

Meşhur tütün depolarında..

Güneye doğru Küba’nın orta yeri… Zamanında Afrika kölelerinin yoğun olarak çalıştırıldığı şeker kamışı çiftliklerini barındıran, tütün-muz üretiminin verimli ovaları Ingenios vadisi bugün dünya mirası olmuş (1988).Aynı yıl kolonial mimarisi ve özgün yaşamıyla ünlü Trinidat kenti de öyle… Trinidat’tan Vadi ’ye buharlı tren ile nostaljik bir yolculuk mümkün…

Trinidat'ta...

Trinidat sokakları

Gündüzleri minik kentin taştan sokaklarında gezinirken çöp toplayan traktörleri, seramik atölyelerini, elinde papağanla gülümseyen çocukları görmek, zamanında korsan baskınlarına karşı yapılan gözetleme kulelerini, kilise ve müzeleri gezmek oldukça keyifli…

Trinidat'ta çöp toplama...

Trinidat'ta...

Ah bir de şu bayıltan sıcak olmasa… Gece-gündüz sığındığınız her cafe-bar ya da lokanta, özel müzik gruplarıyla serinletiyor, şenlendiriyor… Akustik seslerin ziyafetinden sonra her grup cd’sini satmaya çalışıyor ya da bahşiş topluyor…

Karneyle alışveriş:

Trinidat'ta alışveriş karnesi..

Trinidat'ta bakkal

Trinidat'ta bir ev..

Trinidat ve diğer her yerde her ailenin bağlı olduğu bir bakkal var… Un-ekmek gibi temel ihtiyaçlar bu bakkallardan karne ile ücretsiz alınıyor… Bunun dışında burada ve bütün Küba’da büyük dükkan ve marketler diğer ihtiyaçlar için açık ve paralı…

SANCTİ SPİRİTUS’DAN CAMAGÜEY’E..

Kutsal ruh anlamına gelen Sancti Spiritus, kutu gibi derli toplu  küçük bir kasaba… Küba’nın en büyük milli parkına bekçilik yapıyor… Tarihi köprüsü (Puente Yayabo-1815) ve karakteristik kilisesinin yanı sıra modern alışveriş sokağı ile göz dolduruyor… Bir saatte geldiğimiz kasabadan yüzölçümü en büyük ile gitmek için 3 saat yolumuz var… Sığır yetiştiriciliği ve şeker kamışı ekimi ile ünlü Camagüey, güzel meydanları, cana yakın sağlam karakterli insanı, gerekse dünya mirası olmuş tarihi şehri ile bizden bütün puanları alıyor…

Camagüey şehir meydanı

Camagüey'de...

Yorgunluğumuzu kolonial dönemden kalma otelimizde giderirken yine gürültülü sağanaklarla serinliyoruz…

HOLGUİN-BAYAMO-SANTİAGO DE CUBA:

Bira fabrikaları ve dünya çapında rehabilitasyon merkezleri ile ünlü HOLGUİN, şimdilerde Maradona’nın kokain tedavisi olduğu yer olarak anılıyor… Biz iki  saatte vardığımız kentte dünyada nadir bulunan mekanik org fabrikalarından birinde aldık soluğu…

Holguin'de mekanik org fabrikası

Yollarda atlı arabalarla ulaşım yapan yerli halk eşlik etti bize… Bu şirin kentin dışındaki öğle yemeği molasından sonra kasırgalarıyla ünlü nehir şehri Bayamo’ya yine iki saatte varacağız inşallah…

Malum grupta alışveriş ve yemek meraklıları çok... BAYAMO, Küba milli marşının bestecisinin doğum yeri… Meydanında anıtı ile taltif edilmiş…

Bayamo'da Küba milli marşı bestecisine ait anıt..

Her vardığımız kentteki gibi burada da sokak konserleri  karşımıza çıkıyor… Güneye doğru giderken aynılaşan şehirlere karşın değişen şeyler sıcak-nem ve bitki örtüsü… Artık iyice tropikal kuşaktayız ve coconut (bizde yanlış olarak Hindistan cevizi deniyor)’lar, nem ve sıcak artmakta… Ve artık dışarı çıkmaktansa klimalı otobüsü tercih ediyoruz… Bu da en güneydeki Santiago’ya iki saatte varmamızı sağlayacak… En güneydeki, Afrika kölelerinin ilk getirildiği liman,1953’de genç avukat Fidel Castro’nun silahlı mücadeleye başladığı en sıcak SANTİAGO DE CUBA’ya….

Santiago

Santiago'da..

Her yerde müzik..

İKİ FARKLI DEV:

FİDEL CASTRO VE ERNEST HEMİNGWAY(İlk ve son buluşma):

FİDEL: Varlıklı bir İspanyol babanın hizmetkârı ile olan ikinci evliliğinden doğma… Hukuk mezunu parlak bir avukat... Devrim sonrası ilk işi babasının mallarını dağıtmak olmuş…

Fidel ile Hemingway'in ilk ve son  buluşması

HEMİNGWAY:Fransa kökenli… Florida’da açtığı bar için kaçak içki almaya geliyor Küba’ya… 1930 lu yılların başında, yolsuzluk, kaçakçılık, fuhuş yatağı haline getirilmiş Küba’sına… Geliş o geliş…

Hemingway-Fidel

1932-39 yılları arasında Havana’daki Ambos Mundos otelinde kalıyor... ’Çanlar kimin için çalıyor’ adlı kitabının geliriyle Havana’nın güneydoğu  banliyösü San Fransisco de Paula’daki evi alıyor(1940)… Sık sık hemen yakındaki balıkçı köyü Cojimar’a gidiyor, tekne ve kılıç balığı avı egzersizleri hayatına yerleşiyor...

Cojimar balıkçı köyü

Cojimar

Cojimar'da Hemingway anıtı..

Hayatını 1940-61 yılları arasında 4 hektarlık,18500 pezo’ya aldığı bu çiftlikte ve  yakınındaki balıkçı köyünde geçiren Hemingway, teknesinin kaptanı (Gregorio Fuantes)’ndan esinlenerek ‘İhtiyar Adam ve Deniz’i yazdı…

'İhtiyar Adam ve Deniz'in esin kaynağı
Gregorio Fue

4 kez evlenen Hemingway, avcılığa tutku derecesinde bağlıydı (Bu yüzden şimdi turistlere açılmış evi avladığı hayvan başlarından geçilmiyor)…

Hemingway'in evi..

Hemingway'in evi..

Hemingway çiftliğinden..

Hemingway'in çalışma odasından..

Hemingway ve dördüncü karısı..

Kılıç balığı avı turnuvaları düzenlerdi… Bunlardan sonuncusunda (1960) Fidel Castro ile bir araya geldiler… Zira Fidel, turnuvayı kazanan yarışmacıydı ve kupasını Hemingway’in elinden aldı… Oysa kupa vermesi için davet edilmişti… Bu, onların ilk ve son karşılaşmasıydı... Hemen sonrasında Amerika’ya dönen yazar, paranoid depresyon yüzünden hızla kilo kaybetti ve 1961’de silahıyla intihar etti…                                  

KISA KISA:

• Kıyılar, bataklık alanlar ve mercan kayalıklarıyla çevrili… Siyah Mercan’ı ünlü hediyelikler arasında…
• Ovaların verimini artıran 200 kadar küçük ırmak, binlerce dere var... En büyük ırmak 240 km uzunluğundaki Cauto…
• Şeker kamışı, kakao, muz, tütün… Balık, sebze üreticiliği ve ihracatı yapan ülkenin  madenleri: Demir, nikel, kobalt, bakır, krom, kükürt, manganez… Az miktarda petrol var…
• Dünyanın en iyi atletlerinin ücretsiz yetiştirildiği ve profesyonel sporun uygulanmadığı tek ülke…
• Doğumların %100ü profesyonel sağlık elemanları eşliğinde gerçekleşiyor…
• Dünyada 400 milyondan fazla okuma yazma bilmeyen kadınlardan hiçbiri Kübalı değil…
• Motor sanayiinin henüz kurulmadığı ülkede Puro yapımı yıllar alıyor… Ekimi, havalandırılması, kurutulması, özel depolarda fermantasyonu sonrası el imalatıyla tezgâhlara gelmesi 4-5 yıl alıyor…
• Ada ülkesi olmasına karşın ulaşım, karayolları ve demiryolları ile yapılıyor… Demiryolları, özellikle şeker kamışı nakliyesinde kullanılıyor…

Attila  ATASOY - Mayıs 2010